متوكلوپراميد و عوارض آن
هر فردي در زندگي خود چندين مرتبه و به دلايل مختلف حالت تهوع را تجربه كرده است. علت بروز اين حالت در افراد ميتواند بارداري، جراحي و يا هر چيز ديگري باشد. حتي استشمام يك بوي خاص هم ميتواند شما را به اين حالت دچار كند. اگر براي رفع حالت تهوع بخواهيد از درمانهاي خانگي بهره گيريد ما به شما مصرف دمكرده گياه زنجبيل را پيشنهاد ميكنيم. در غير اينصورت ميتوانيد از داروهاي مختلفي كه به منظور رفع حالت تهوع توليد و روانه بازار شده اند استفاده كنيد. يكي از اين داروها متوكلوپراميد است.
چرا دچار حالت تهوع ميشويم؟
يكي از شايعترين مشكلات گوارشي حالت تهوع است كه دلايل مختلفي باعث ايجاد آن ميشوند. علاوه بر حالت تهوع مشكلات گوارشي ديگر هم مثل رفلاكس معده و سوء هاضمه و... نيز شايع هستند. اگر شما هم به طور مرتب دچار حالت تهوع ميشويد بهتر است علت اصلي آن را پيدا كنيد. با اين كار ميتوانيد از بروز مجدد آن به آساني پيشگيري كنيد. گاه حساسيت به برخي از مواد غذايي ميتواند حال ما را بد كنند. در اين شرايط با تغيير رژيم غذايي خود گام بلندي در جهت رفع حالت تهوع برداشتهايد. علاوه بر حساسيت به مواد غذايي مسموميت غذايي هم ميتواند از دلايل ابتلا به اين حالت ناخوشايند باشد. اگر زياد اهل غذاهاي آماده و يا اصطلاحا فست فودها هستيد تعجبي ندارد كه دچار اين حالت بشويد. با جايگزين كردن غذاهاي كم چرب و سالم ميتوانيد حالت تهوع را رفع كنيد. از دلايل ديگر ابتلا به حالت تهوع مسافرت با وسايل نقليه به مدت طولاني است. در اين شرايط بهتر است از قرصهاي ضدتهوع براي جلوگيري از حالت تهوع استفاده كنيد. اين قرصها در داروخانهها موجود هستند. داشتن استرس و بارداري هم از ديگر مواردي هستند كه ميتوانند زمينهساز بروز حالت تهوع باشند. در اين شرايط مصرف برخي از مواد غذايي طبيعي مثل هندوانه، زنجبيل و گوجه فرنگي ميتواند به كنترل اين حالت كمك كند.
چطور ميتوانيم حالت تهوع را رفع كنيم؟
نوشيدن مايعات زياد مخصوصا آب ميتواند تا حد زيادي حالت تهوع را كاهش دهد. همچنين خوردن غذاهاي شور و شيرين و پرهيز از مصرف غذاهاي چرب هم ميتواند تا حد زيادي كمككننده باشد. ليمو ترش از خوراكيهاي ضد تهوع است كه در اين شرايط ميتواند حالت تهوع را كاهش دهد. اگر هيچكدام از راهكارهاي بالا تاثيرگذار نبود ميتوانيد از داروهاي ضد تهوع موجود در داروخانهها استفاده كنيد. داروهاي مختلفي مثل قرص دميترون، قرص سيزاپرايد و متوكلوپراميد براي رفع تهوع وجود دارند. در ادامه با مورد آخر بيشتر آشنا ميشويد.
متوكلوپراميد چيست؟
متوكلوپراميد (Metoclopramide) از داروهاي ضدتهوع است كه به منظور رفع حالت تهوع ناشي از جراحي، شيمي درماني، رفلاكس، سردرد، سكسكه و... مورد استفاده قرار ميگيرد. اين دارو از بازگشت اسيد معده به مري جلوگيري كرده و با كمك به تسريع حركت غذا در دستگاه گوارش، تهوع را برطرف مينمايد. نام ديگر اين دارو پلازيل (Plasil) ميباشد و بدون نسخه پزشك ميتوان آن را از داروخانه تهيه كرد. قرص متوكلوپراميد براي درمان سكسكه هم بكار ميرود و به صورت قرص، قطره و آمپول در دسترس ميباشد.
متوكلوپراميد METOCLOPRAMIDE
نام هاي تجاري متوكلوپراميد
Plasil ,Clopra ,Demetic ,Emetamid ,Mexolone ,Pladic ,Plazilin ,Reclomide ,Reglan.
ليست كامل اطلاعات دارويي متوكلوپراميد
- نام لاتين: metoclopramide.
- نام فارسي: متوكلوپراميد.
- مصرف در حاملگي: B.
- گروه درماني – دارويي: پـاراسمپاتوميمتيك، از داروهـاي پـروكينتيك و ضـدتهوع و اسـتفراغ و آنتي دوپامينرژيك.
اشكال دارويي متوكلوپراميد
- قرص Tab: 10mg.
- آمپول تزريقي Inj: 10mg/2ml.
- قطره دهاني Oral Drop: 4mg/ml – 60ml/15ml.
- كپسول ژلاتيني Gelatin Cap: 10mg.
فارماكوكينتيك – ديناميك، مكانسيم اثر
جذب سريع و كامل گوارشي، حداكثر ميزان پلاسمايي يك تا دو ساعت پس از مصرف، %٧۵ فراهمي زيسـتي، حجم توزيع بسيار وسيع، عبور از BBB و جفت، ترشح در شير، مهار مركزيگيرنده دوپامين، اثر از طريق افزايش حركت GI در پاسخ به استيل كولين، افزايش تون دريچه كـارديا در هـنگام اسـتراحت و افـزايش شدت و ضد انقباضات دستگاه گوارش فوقاني، آثار ضداستفراغي از طريق افزايش آستانه تحريك CTZ و تخليه سريع معده %٨۵ دفعكليوي و %۵ صفراوي. دفع دوفازي. نيمه عمر نهايي ۴ تا شش ساعت.
مصرف برحسب انديكاسيون
– ريفلاكس معده به مري.
– درمان استفراغ ناشي از شيمي درماني.
– گاستروپارزي ديابتي.
– جلوگيري از استفراغهاي بعد از عمل.
– تسهيل انتوباسيون روده كوچك.
– كمك به تخليه معده در پرتودرماني.
مصارف جانبي متوكلوپراميد
- در سكسكه مقاوم همراه باكلرپرومازين.
- در القاي شيردهي.
- ميگرن.
- افت وضعيتي فشارخون.
- متوقف كردن خونريزي از واريس مري.
تداخلات مهم متوكلوپراميد
دارويي
– مصرف همزمان با فنوتيازينها ممنوع به علت عوارض اكستراپيراميدال.
– افـزايش سـميت ليتيـم با دادن متوكلوپراميد.
– احتمال تداخل با داروهاي سيستم عصبي شامل ضدصرعها، ضدافسردگيها و سمپاتوميمتيكها.
– از بينرفتن اثر دارو با آنالژزيكهاي اوپيوئيدي و آنتيموسكارينيكها.
– كاهش جذب ديگوكسين و افزايش جذب آسپيرين و استامينوفن.
– آثـار ضـد بروموكريپتين.
– تـاثير بـر جذب گوارشي ساير داروهاي خوراكـي.
– اصلاح ميزان انسولين مصرفي در بيماران ديابتيك.
آزمايشگاهي
- افزايش سطح پرولاكتين و آلدوسترون سرم.
موارد منع مصرف متوكلوپراميد و احتياط
منع مصرف: شرايطي كه ايجاد انقباض، خطر دارد، مثل خون ريزي گوارشي، پرفوراسيون و انسداد در دستگاه گوارش، فئوكروموسيتوم، صرع، حساسيت به دارو.
احتياط: دو انتهاي طيف سني، نارساييكليه، نارسايي كبد، بيماران افسرده هـنگام كـار بـا مـاشينآلات و رانندگي.
شايعترين: عوارض خارج هرمي در دو دهم درصد از موارد، در افراد جوان، پير، بچهها و خانـمها و در مصرف با دوز بالا شايعتر. غالبآ در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول با دوز معمول و به شكل حركات غيرارادي اندامها، تورتيكولي و grimacing و در موارد نادرتر استريدور و تنگي نفس، علايـم شبه پاركينسون در درمان دراز مدت (بيش از ۶ ماه) و بهبود تدريجي ٣-٢ ماه پس از قطع دارو. ديسكينز تاخيري و غيرقابل برگشت در افراد مسن (به ويژه خانمها) بيقراري، منگي، خستگي، سردرد، كم خوابي، كانفيوژن، افسردگـي، تمايل به خودكشي.
مهمترين: تشنج، توهم، گالاكتوره، آمنوره، ژنيكوماستي، ناتواني جـنسي، احـتباس آب، افت يـا افـزايش فشارخون و نبض، اسهال، هپاتوتوكسيسيته، تكرر و عدم كنترل ادرار، نوتروپني، لكوپني، آگرانولوسيتوز، حساسيت و متهموگلوبينمي.
ساير عوارض متوكلوپراميد
- راش ( راش يا جوش يا دانه: بثورات موقتي برروي پوست كه معمولاً با سرخي يا خارش همراه است. راش به هر تغييري در پوست مانند رنگ، نما و بافت قابل اطلاق است).
- تهوع.
- تب.
مصرف متوكلوپراميد در بارداري و شير دهي
- ترشح در شير.
- تجـويز براساس سنجيدن فوايد دارو.
- تجـويز با احتياط در بارداري.
مسمومي با متوكلوپراميد و درمان
علائـم: منگي، عدم قدرت جهت يابي، عوارض اكستراپيراميدال، علايـم موقتي هستند و بهبودي خـود بـه خـودي در يك شـبانهروز. بـا هـمودياليز بـرداشت مـقدار كـمي دارو از پـلاسما،ايجاد متهـموگلوبينمي در نوزادان (درمان با متيلنبلو).
درمان مسموميت: اقدامات حمايتي و علامتي. از بيپريدين ميتوان بـراي درمـان عـلايم خـارج هـرمي استفاده كرد.
توجهات پزشكي – پرستاري، آموزش بيمار – خانواده
– نياز به رقيقكردن در تزريق وريدي با دوز بالا.
– پوشاندن محلول تزريقي با فويل آلومينيومي براي محافظت از نور.
– پايدار ماندن قرصها تا ٣ سال و آمپولها تا ۵ سال در درجه حرارت اتاق.
– اضطراب و منگي در تزريق سريع.
– بررسي دائم محلولها از نـظر تـغيير رنگ.
– كار با وسايل سنگين و رانندگي.
– آموزش علايم ديستوني حاد و اقدامات لازم در صورت بروز.
برچسب: ،
ادامه مطلب